ISTANBUL UNIVERSITESI TEST RAPORU ACIKLAMASI

Şirketin “Wispy Mosquito Killer” adı ile ürettiği sinek kapan cihaz, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nce test edilmiştir. Sonuç olarak cihazın Lucilia sericata’da (Yeşil şişe sineği) % 87.5, sirke sineklerinde (Drosophyla sp.) % 70, sivrisineklerde(Anapheles sp. ve Culex sp.) ise % 72.5 oranında yakalama yapabildiği tespit edilmiştir. Bu deney sonuçları, cihazın belli hacimdeki bir ortamda bulunan kanatlı böcekleri başarı ile bünyesine hapsedebildiğini göstermektedir.

Giriş:

Böcekler omurgasız hayvanlar arasında tek uçma yeteneğine sahip olan canlılardır. Bu yetenekleri ile dünyanın hemen hemen her yerinde varlık göstermişlerdir. Bilinen tür sayısı bir milyonun üstündedir. İnsanlar için çok faydalı olan böcekler olduğu gibi (arılar) ekonomik veya sağlık yönünden olumsuz etkileri olan böcekler de vardır.  İnsanlar tarafından sevilmeyen böcekler uzun zamandan beri insanın savaş verdiği canlılardır. Böceklerle mücadelede birçok yöntem mevcuttur bu yöntemlerin çoğunda böcekleri öldüren kimyasal maddeler kullanılır. Bu kimyasal maddelerin insan ve çevre sağlığı için tehdit oluşturduğu bilinmektedir. Son zamanlarda kimyasal maddeler kullanmadan böceklerle savaşın önemi artmıştır. Bu amaçla çeşitli teknikler geliştirilmektedir. CVS HAVA SİSTEMLERİ A.Ş. tarafından geliştirilen ve deneylerimizde kullanılan cihaz, Kanatlı böcekleri ışıkla cezp etme,  yakınına çekme ve hava akımı ile altta bulunan fileli haznede toplama prensibine dayanmaktadır. Deneylerimizin amacı cihazda kullanılan ışığın ve hava akımının böcekleri yakınına çekme ve hazneye hapsetme yeteneğini ölçmektir.  Bu amaçla farklı ebatlarda Diptera ordosuna ait 4 tür kullanılmıştır.  Bu türler insan çevresinde en yaygın olarak bulunan böceklerdir.

Materyal Metod

Deneyler İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. 50m2 lik laboratuar ortamı ve Laboratuarda bulunan 90x140x200 cm ebatlarında özel kabin deney için kullanılmıştır. Deney ortamı olarak kullanılan Kabin ışık geçirmez  olarak hazırlanmış ve  karartılan kabinin tavanına  deneyde kullanılan cihaz (“Wispy Mosquito Killer”) asılmıştır.  Deneyde farklıboyutlarda  Diptera ordosuna ait dört böcek türü (Lucilia sericata’ların Drosophyla sp. Anopheles sp. ve culex. Sp.) kullanılmıştır. Bu böcekler laboratuar ortamında yetiştirilmişlerdir. Lucilia sericata ( Yeşilşise sinekleri) yaklaşık 7-10 mm arasında boya sahip sineklerdir,  et kokusuna gelirler. Bu sinekler İ.Ü. Adli tıp kurumundan temin edilmiştir.  Drosophyla sp.  (Sirke sinekleri) genellikle yaz aylarında yaygındır. Boyları 2-4 mm arasında değişir.  Açıkta bırakılan meyve ve sebzeleri severler. Bu sinekler İ.Ü.Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünden temin edilmiştir. Anapheles sp. ve Culexsp. ise sivri sineklerdir.  yaz aylarında özellikle gece aktif ve boyları 7-9 mm arasında değişen canlılardır, dişileri  kan emer.  Bu sinekler İ.Ü. Fen Fakültesi Biyoloji bölümü Zooloji laboratuvarında 35X140X60cm’lik akvaryumda üretilmiştir. 

Yaz ayları ile beraber Dipteraya ait bu  türler hem iç mekanda hem de  dış mekanda insanlara rahatsızlık verirler.  Üretimlerinin kolay olması ve insan çevresinde diğer kanatlı böceklere göre daha fazla sayıda bulunmalarından  dolayı bu türler deneyde kullanılmıştır.

“Wispy Mosquito Killer”  marka  Cihazın Teknik özellikleri.

Bulgular

 Karanlık kabin ve laboratuar ortamında yapılan deneyler sonucunda  elde edilen değerler  Tablo- 1 de özetlenmiştir.

Tablo-1:  CVS Mosquito kiler cihazının deneylerinden elde edilen sonuçlar.

Deneylerde toplamda 16 yeşil şişe sineği (Lucilia sericat) türü kullanılmış bunun 14 tanesi cihaz haznesinde bulunmuştur.  Bu tür için cihazın başarısı % 85.5 dir. Sirke sinekleri’nde ( Drosophyla  sp.) toplamda 50 birey kullanılmış 35 tanesi cihaz haznesinde bulunmuştur. Cihazın bu türdeki başarısı  % 70 dir. Sivrisineklerde ise (Anopheles sp. ve Culex sp.) toplamda 102 birey kullanılmış, bunlardan 74 tanesi haznede bulunmuştur.  Bu türde başarı % 72.3 olarak hesaplanmıştır. Deney sonuçlarında elde edilen toplam başarı oranı % 77 dir.

Tartışma ve Sonuç

Sonuç olarak “Wispy Mosquito Killer” marka cihaz deneylerde amaçlanan ışığın kanatlı böcekleri çekmesi ve hava akımı ile alt bölgede bulunan iki kat olarak dizaynedilen fileli hazneye çekerek hapsettiği görülmüştür.  Deneyler sonucunda gördüğümüz,  cihaza ait önemli diğer bir özellik ise  kanatlı böceklerin canlı olarak cihazın haznesinde toplanmasıdır.  Bu canlı toplama bize faydalı bazı böceklerin ayıklanarak serbest bırakılma şansını vermektedir. Yapılan deney ve gözlemler  sonucunda   “Wispy Mosquito Killer” marka cihaz başarılı bulunmuştur.

    11 ve 21 Nisan 2011 tarihleri arasında yürütülen bir seri deneyde, denek olarak Lucilia sericata (Yeşil şişe sineği), sirke sineği ve sivrisinekler kullanılmıştır. Deneklerin yakalanmasında CVS marka x modelbir cihaz kullanılmıştır. Bu cihazda sinekleri çekmek üzere özel olarak tasarlanmış bir ampul kullanılmıştır. Deney ortamı ışık geçirmez olarak belirlenmiş, böylece denekler için tek uyaranın, cihazların saçtığı ışık olması sağlanmıştır. Ayrıca deneklerin, deney ortamından kaçmasını engelleyecek tedbirler alınmıştır. Deneklerin, doğal ortamlarına olabildiğince yakın şartlarda tutulmasına dikkat edilmiş; besin, sıcaklık gibi temel ihtiyaçları sağlanarak, olabildiğince doğal davranmaları amaçlanmıştır.

 DENEY SONUÇLARI

    Lucilia sericata’ların yakalanma oranı, ikişer saatlik iki deneyle ölçülmüştür. Bu koşullarda CVS marka x model cihaz % 87.5 yakalama başarısı göstermiştir.

    Sivrisineklerle gerçekleştirilen deneylerde, 2 saatlik deneyler anlamlı bir sonuca ulaşmamış, sirke sinekleri ve sivrisineklerin beraber bulunduğu bir ortamdaki 3 saatlik deneyde yakalama oranı anlamlı bir seviyeye ulaşmış; CVS marka x model cihazın, bir gece ve sabahın ilk saatlerinde toplam 15.5 saat çalıştırıldığı deneyde ise yakalama oranı % 80’i aşmıştır.

    Sirke sinekleriyle 2 saatlik ve 3 saatlik birer deney yapılmış ve ortalama % 70.3’lük yakalama başarısına ulaşılmıştır.